خدمت به بندگان خدا در اسلام- 5
43 بازدید
تاریخ ارائه : 4/28/2013 7:51:00 AM
موضوع: اخلاق و عرفان

خدمت به بندگان خدا در اسلام- 5

بنابراین،
فرد مسلمان هیچ گاه نباید نسبت به ناراحتی و گرفتاری های دیگر همنوعان خود بی تفاوت
و از وضعیت ناداری و احوال آنان بی خبر باشد. قرآن نیز از مسلمانان می خواهد در
نیكوكاری به هم دریغ نورزند؛ همكاری و همیاری را وظیفه ی خود بدانند:
تَعاوَنُوا
عَلَى الْبِرِّ وَ التَّقْوى...(مائده/2): در راه نیكی و پرهیز از بدی ها به
یكدیگر كمك كنید.
به همین جهت، رسول الله(ص) نشانه ی مسلمان بودن را دغدغه ی
یاری رساندن به دیگران می داند:
مَن أصبَحَ لا یَهْتمَّ بِأُمُورِ الْمسلمینَ،
فَلیْس مِنهُم وَ مَن سَمِعَ رَجلاً یُنادی: یا لَلمُسلِمینَ فَلَم یُجِبهُ فَلَیسَ
بِمُسلمٍ. (اصول کافی ج 2 ص 192 ح 2024)
كسی كه در رسیدگی به کارهای مسلمانان
همّت نگمارد (در اندیشه ی برطرف کردن گرفتاری دیگران نباشد)، مسلمان نخواهد بود و
كسی كه بشنود: فریاد زننده بگوید: ای مسلمانان و كمك بخواهد ولی به او كمك نكنند،
مسلمان نیستند.
اگر انسانی بتواند، قدمی یا درمی یا قلمی برای برطرف کردن
گرفتاری دیگران بردارد و متأسفانه با هزار افسوس از توانایی اش در این راه استفاده
نکند از احادیث استفاده می شود كه آن "توان" خدادادی در خدمت افرادی قرار می گیرد
که با گناه، بر ضد خود اوبه کار می گیرند و به اصطلاح معروف می شود "تف سربالا":

امام باقر ـ علیه السّلام ـ فرمود:
مَن بَخِلَ بِمَعُونَةِ أخیهِ المُسلِمِ
وَ الْقیامِ لَهُ فی حاجَتِهِ [إلاّ] ابتُلِیَ بِمَعُونَةِ مَنْ یَأَثَمُ عَلیهِ وَ
لا یُوجَرُ (اصول کافی ج 2 ص 374 ح 2781): كسی كه در كمك كردن به برادر مسلمانش
بُخل ورزد و از سامان دادن نیازهای او كوتاهی كند، ناچار می شود به كسی كمك كند كه
با این امكانات از مسیرگناه برضدّ خود او اقدام كرده و در این راه هیچ اجر و پاداشی
هم به اونخواهد رسید.
از امام صادق ـ علیه السّلام نیز چنین آمده است: لَم
یَدَع رَجُلٌ مَعُونَةَ أخیِهِ المُسلِمِ حَتّی یَسعی فیها وَ یُواسِیَهُ الّا
ابتُلِیَ بِمَعُونَةِ مَنْ یَأَثَمُ وَ لا یُوجَرُ(اصول کافی ج 2 ص 374 ح 2783):

کسی سعی و تلاش برای یاری رساندن به برادر مسلمانش را رها نکرد مگر این که
گرفتار کمک کردن به کسی می شود که گناه می کند و اجر و مزدی نیز (از طرف خداوند)
برای اونخواهد بود.
امام صادق درباره ی این آیه که نیکوکاری یوسف را هم بندانش،
اقرار کرده اند، نکته جالبی دارد که چرا به او این لقب را داده اند: إِنَّا نَرَاكَ
مِنَ الْمُحْسِنِينَ (یوسف/36): کانَ یُوَسِّعُ المَجلِسَ؛ و یَستَقرِضُ لِلمُحتاجِ
وَ یُعینُ الضَّعیفَ(اصول کافی ج 2 ص630 ح 3591): هنگام نشستن جا برای دیگران باز
می کرد؛ به نیاز مندان وام می داد و به ناتوانان کمک می کرد. این سه ویژگی در خدمت
به دیگران، انسان را از دید خداوند نیکوکار می کند که قرآن آن را برای ما الگو می
شناساند.
امام صادق نواده ی پیامبر(ص) کمک نکردن به دیگران را عامل عذاب پس از
مرگ می داند:
أیُّما رَجُلٍ مِن شیعَتِنا أتی رَجُلاً مِن إخوانِهِ فَاستَعانَ
بِهِ فی حاجَتِهِ فَلَم یُعِنهُ وَ هُوَ یَقدِرُ إلاّ ابتَلاهُ بِأن یَقضیَ
حَوائِجَ غَیرِهِ مِن أعدائِنا یُعَذِّبهُ اللهُ عَلَیهایَومَ القیامَةِ (اصول کافی
ج 2 ص 374 ح 2782): هر یك از پیروان ما برای درخواست کمک، نزد یكی از براداران دینی
خود برود و او با این كه می تواند وی را یاری دهد، کمک نکند، خداوند متعال او را
گرفتار می كند که حاجت دشمنان ما را برآورد تا بدین وسیله، خداوند در روز قیامت او
را عذاب كند.
در روایت دیگری امام صادق(ع) درباره ی نتیجه ی همکاری نکردن به
دیگران را چنین توصیف می فرماید:
«مامِنْ مؤمن یَخْذُل أخاهُ و هو یقْدرُ علی
نصْرتِهِ إلّا خَذَّلَهُ اللهُ فی الدُّنیا وَ الْاخرةِ. (بحارالانوار، چاپ بیروت،
ج 71 / صفحه 312 و ج 72 / صفحه 17؛ امالی صدوق، چاپ بیروت، مجلس 73، صفحه 393، حدیث
16): هر مؤمنی كه برادر دینی خود را یاری ندهد با اینكه قدرت این كار را دارد
خداوند او را به حال خود واگذارد و در دنیا و آخرت خوار و ذلیلش كند.» (برگرفته از
"نقطه هاي آغاز در اخلاق عملي"، ص477 محمد رضا مهدوي كني)
به اندک اثر خدمت به
دیگران در اینجا اشاره می شود تا متوجه شویم: خدمت به مردم به ویژه انسان های مستحق
فقط اجر اخروی ندارد بلکه پاداش دنیوی نیز دارد.
عبدالله بن عمراز پیامبر (ص)
روایت کرده است: مَنْ أَرَادَ أَنْ تُسْتَجَابَ دَعْوَتُهُ، وَأَنْ تُكْشَفَ
كُرْبَتُهُ ، فَلْيُفَرِّجْ عَنْ مُعْسِرٍ )مسند أحمد بن حنبل. این حدیث با تغییر
اندکی در عبارت در چهارده کتاب از برادران اهل سنت آمده به "شبکه اسلام ویب" عربی
مراجعه شود): هر كس مى خواهد دعايش پاسخ داده شود و غمش از بين برود، بايد گره از
كار گرفتارى باز كند.

اگر بخواهیم از بد مردن نجات یافته و پیش از گرفتار شدن در این ورطه، وسیله ی
رهایی پیدا کنیم به این حدیث عمل نماییم:
در حدیث دیگری از رسول الله (ص) نقل
شده که: مُناوَلَةُ المِسکینِ تَقی مَیتَةَ السُّوءِ (نهج الفصاحه ح 2695 انتشارات
خاتم الانبیای اصفهان1384): بخشش و کمک به مستمندان از بد مردن پیشگیری می
کند.
از طرف دیگر خدمت نکردن به هم نوعان نیازمند، خیانت به خدا و رسول الله(ص)
دانسته شده است که جایگاه خیانتگر نیز جز جهنم نیست.
امام صادق ـ (ع) فرمود:
أَیُّمَا مُؤمِنٍ مَنَعَ مُؤمِناً شَیئاً مِمَّا یَحتَاجُ إِلَیهِ وَ هُوَ یَقدِرُ
عَلَیهِ مِن عِندِهِ أَو مِن عِندِ غَیرِهِ أَقَامَهُ اللَّهُ یَومَ الْقِیَامَةِ
مُسوَدّاً وَجهُهُ مُزرَقَّةً عَینَاهُ مَغلُولَةً یَدَاهُ إِلَى عُنُقِهِ
فَیُقَالُ هَذَا الْخَائِنُ الَّذِی خَانَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ ثُمَّ یُؤمَرُ بِهِ
إِلَى النَّارِ: هر مؤمنی كه نگذارد مؤمنی به آنچه نیاز دارد برسد، با این كه می
تواند خود یا دیگران نیاز او را برآورد و انجام ندهد، خداوند روز قیامت او را با
روی سیاه و چشم كبود و دست های به گردن بسته سرپا نگه می دارد و سپس گفته می شود
این است آن خیانتكاری كه به خدا و پیامبرش خیانت كرده. آنگاه دستور داده می شود كه
وی را به دوزخ ببرند. (اصول كافی، ج 2 ح2785 صفحه 374) با این حدیث چگونه می توان
ادعای ایمان داشت و این همه مراجعه کننده ی نیازمند را دید و قدمی یا درمی برای
آنان برنداشت؟ وای بر این نوع خائنان به خدا و رسولش!